poniedziałek, 21 lipca 2014

AL Bolkenhain i Nebenlager Rote Höhe

Jak się okazuje Castle Party może być doskonałą okazją do poznania Bolkowa z nieco innej strony. 
Idąc/Jadąc drogą przecinającą Górę/Wzgórze Ryszarda a potem też Czerwone Wzgórze w kierunku na wieś Wolbromek na Czerwonym Wzgórzu właśnie znajduje się obelisk upamiętniający ofiary lokalnych obozów. 
Najsłynniejszą z nich był AL Bolkenhain istniejący od 1944 roku, ale trzeba nadmienić, że było ich znacznie więcej i obecnie trudno ustalić dokładnie ile i jakiego rodzaju. W pobliskim lesie znaleziono parę lat temu zwłoki  trzech zamordowanych więźniów, którzy próbowali zbiec z obozu. Istnieją relacje, że inni pracowali w podziemnej fabryce znajdującej się pod Wzgórzem Ryszarda.
    Na tablicy pamiątkowej widnieją lata 1940-45. Bolków i okolice mają zatem długą historię związaną z nazistowskimi obozami. 
Tak jak wspominałam najlepiej znanym jest AL Bolkenhain. Był on zlokalizowany na Górze Ryszarda, jednak upamiętnia go również obelisk dotyczący Nebenlageru Rote Höhe (o tym obozie pracy przymusowej nie wiadomo wiele, parę reliktów widocznych jest w polach i porosłych trawą i krzewami, było tam 6 baraków gdzie przetrzymywano jeńców: Polaków, Francuzów i Czechów). A: Bolkenhain założony został jako jedna z setek filii Gross Rosen, w sierpniu 1944 roku. Są dwie wersje dotyczące baraków: niektóre źródła podają 5 inne 13. Liczba osób, które przeszły przez AL Bolkenhaim waha się od 800 do 1500. Więźniami najczęściej byli Żydzi różnych narodowości, głównie polskiej. Komendantem obozu był oficer SS Fritz Wolff. Więźniowie pracowali głównie dla Vereinigte Deutsche Metallwerke, gdzie zmuszani byli do produkowania części do samolotów. Innych naziści wykorzystywali do budowy dróg i wycinki drzew. Śmiertelność w obozie była wysoka, oscylowała pomiędzy 20 a 25%. Trudne warunki w letnim skwarze dość łatwo sobie wyobrazić stojąc chociaż 5 minut w pełnym słońcu przed obeliskiem w środek lata. I skoro po 5 minutach miałam ochotę zemdleć, a zostałam tam przywieziona samochodem z klimatyzacją to wyobrażenie sobie, że ludzie musieli tu gnieść się w ciasnych barakach, katorżniczo pracować nie mając zapewnionego odpowiedniego wyżywienia i opieki lekarskiej, naprawdę daje do myślenia o skali bestialstwa jaka miała tu miejsce.
         W lutym 1945 Niemcy podjęli decyzję o ewakuacji obozu. Zdrowym więźniom nakazano iść do Jeleniej Góry i do czeskiego Rychnova, a później przewieziono ich do Buchenwaldu.
Obecnie jak widać obozy bolkowskie upamiętnia obelisk, pod którym znajdowało się parę wypalonych zniczy i parę bukietów sztucznych kwiatów. W internecie znajdują się informacje o mszach w intencji ofiar. Niestety mimo świadomości części mieszkańców okolicy inni urządzili sobie śmietnisko dookoła. Zaraz przy obelisku gdzie się zatrzymaliśmy czekał nas taki widok:
Świeże śmieci i piętrzące się dalej w krzewach coraz starsze. W foliówki jakie mieliśmy pod ręką pozbieraliśmy co się dało i zutylizowaliśmy to w Bolkowie. Co do samego oznakowania miejsca pamięci to jest nie najlepiej. Gdyby nie informacje w internecie, do których zagnała mnie ciekawość (bo skoro w praktycznie każdym miasteczku Dolnego Śląska znajdowała się filia Gross Rosen, to czemu nie w Bolkowie), to będąc w Bolkowie po prostu nie dowiedziałabym się o istnieniu AL Bolkenhain. Nie ma żadnego drogowskazu pokazującego drogę na obelisk i wyjaśniającego co on upamiętnia. Tak na dobrą sprawę gdyby nie miejscowy kolega mojej dziewczyny to nie wiem czy udałoby mi się ten obelisk znaleźć, bo zaczyna on zarastać roślinnością. Taki drogowskaz i krótka informacja nie powinny być strasznym obciążeniem dla Bolkowa a sprawiłyby, że to miejsce zaczęłoby wyglądać nieco lepiej.

4 komentarze:

  1. Z tej strony na Bolków jeszcze nie patrzyłam. Nie miałam pojęcia, że w okolicy były takie miejsca.

    OdpowiedzUsuń
  2. Przynajmniej jest ten obelisk... W okolicy mojego miasteczka w PL nie ma nawet tego upamiętniającego filię.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. to fakt, taka rzecz i to ze ktos tam przychodzi i zostawia kwiaty i znicze cieszy

      Usuń